Memorijalni centar Republike Srpske započeo je u Foči prikupljanje audio-video svjedočanstava

Snimanja se odvijaju u prostorijama Spomen-sobe posvećene poginulim borcima, smještene unutar muzeja „Stara Hercegovina“.

Jedno od prvih svjedočanstava dala je Milijana Drakul, koja je govorila o smrti svog brata Milana Mališa. Bio je kapetan protivvazdušne odbrane u redovima Jugoslovenske narodne armije, a kasnije i Vojske Republike Srpske. Kao mlad oficir učestvovao je u borbama na različitim ratištima, počevši od Hrvatske, pa do Kalinovika, Nevesinja, Grahova i Treskavice. Poginuo je na Treskavici 4. oktobra 1995. godine, svega nekoliko sedmica pred potpisivanje Dejtonskog sporazuma. Milijana je o svom bratu svjedočila zajedno sa majkom Milicom Mališ. Svjedočanstva o svojim najmilijim ostavili su i Cmilja Bilinac, Gospava Čolaković, Milan Tadić, Ljubinka Ivanović i Ljubo Simović.

Dušanka Lalović, sekretar Organizacije porodica poginulih i zarobljenih boraca i nestalih civila Foča, navodi da su svjedočanstva prepuna emocija. „Teško je slušati majke kad pričaju o svojoj djeci od rođenja, kako su ih ispraćale u rat, kako su preživjele njihove pogibije, djecu koja nisu zapamtila svoje očeve, ali nose ponosno njihove slike. Otvore svoju dušu, pa ispričaju, bude tu i suza, ali svaka priča se završi da su ponosni na svoju djecu, očeve, na svoju Republiku Srpsku i uvijek bude ona rečenica – čuvajmo Republiku Srpsku“, istakla je Lalovićeva.

Prema riječima Ljubomira Tešinića iz Memorijalnog centra Republike Srpske, cilj ove inicijative jeste stvaranje multimedijalne arhive kroz koju će biti sačuvana lična sjećanja porodica poginulih i nestalih, te prikazano stradanje srpskog naroda tokom ratova devedesetih. „Ovo je deveti studijski centar, osam ih je u Srpskoj, a jedan u Beogradu. Teško je procijeniti koliko može da traje čitav posao, jer Republika Srpska ima više od 23.000 porodica koje su izgubile nekog u ratu, a mi kao narod ne smijemo dozvoliti da bilo ko od njih bude zaboravljen“, poručuje Tešinić.

Podaci iz monografije Boračke organizacije Foča govore da je iz ove opštine tokom rata život izgubilo više od 400 boraca Vojske Republike Srpske, kao i 148 srpskih civila. Predsjednik Boračke organizacije u Foči, Ljubomir Dostić, smatra da je važno da se kroz lična svjedočenja članova porodica prenese njihova istina o ratnim dešavanjima. „Da dođemo do konačne istine – da je ovo bio odbrambeni, otadžbinski rat i da su Srbi na ovim prostorima čuvali svoja ognjišta“, izjavio je Dostić.

Načelnik opštine Foča, Milan Vukadinović, naglašava strateški značaj ove opštine u ratnim dešavanjima i dodaje da je važno podsjećati mlađe generacije na one koji su dali život za Republiku Srpsku. „Ovo je jedan mali doprinos da otrgnemo od zaborava ono što su ti ljudi radili i da budućim pokoljenjima ispričamo da borci Vojske Republike Srpske nisu bili agresori, već div junaci koji su branili naša ognjišta“, rekao je Vukadinović.

Inicijativu je podržao i kolektiv Radio Foče. Glavna urednica Radmila Prvulović ističe da su se sa velikim osjećajem odgovornosti priključili ovom projektu. „Naša je moralna obaveza i društvena dužnost, pa na neki način možda smo i mi jedva dočekali da možemo da učestvujemo u otkrivanju i razobličavanju svih nekih dugogodišnjih medijskih narativa i medijske propagande koja je vođena protiv Srba. I kada ste u manjini, istina je ipak istina“, ističe Prvulovićeva.

Muzej „Stara Hercegovina“, u kojem se i nalazi Spomen-soba, jedina je muzejska ustanova u Republici Srpskoj koja ima stalnu postavku posvećenu posljednjem ratu. Direktor muzeja Danko Mihajlović navodi da će prikupljeni materijal doprinijeti modernizaciji izložbe kroz savremenu audio-vizuelnu prezentaciju. „Materijal koji će prikupiti Centar nama će biti značajan jer ćemo ga koristiti prilikom osavremenjivanja izložbe za audio vizuelnu prezentaciju dešavanja iz proteklog rata, a sa ciljem suzbijanja negativne propagande protiv srpskog naroda“, rekao je Mihajlović.

Pored porodica poginulih, planirano je da se u okviru projekta snime i svjedočenja ratnih vojnih invalida, bivših logoraša, žrtava torture i žena koje su preživjele ratne traume.

Direktor Memorijalnog centra Republike Srpske, Denis Bojić, poziva sve članove porodica poginulih i nestalih civila i vojnika iz Odbrambeno-otadžbinskog rata da podijele svoje svjedočanstvo, te da na taj način trajno sačuvaju sjećanje na svoje najmilije. Svi koji žele da ostave svjedočenje iz opštine Foča, mogu se obratiti kancelariji za boračko-invalidsku zaštitu na broj telefona: 058 213 302, ili Organizaciji porodica poginulih i zarobljenih boraca i nestalih civila Foča, na broj telefona: 065 001 390 (kontakt osoba: Dušanka Lalović).

Galerija