Stradanje Srba u opštini Kupres

U opštini Kupres, u jugozapadnom dijelu BiH, početkom aprila izvršena je agresija hrvatskih oružanih formacija, uglavnom na mjesta u kojima su u većini vijekovima živjeli Srbi. Zločinačkom akcijom bilo je ugroženo selo Donji Malovan, koje je, zajedno sa još nekoliko srpskih sela, bilo napadnuto 3. aprila 1992. godine.

Poslije artiljerijskog napada uslijedilo je pješadijsko djelovanje, i tada je izvršen veći broj ubistava, logorisanja, paljevina, pljačke i drugih zločina. U Donjem Malovanu tada je ubijeno jedanaest civila srpske nacionalnosti, od kojih je najmlađa žrtva imala 25, a najstarija 85 godina. Očigledno je da su meta bile sve generacije stanovništva ovog mjesta, kao i da su žrtve bile oba pola.

Zarobljavanja i zločini

Tada su, kao što je napomenuto, izvršena i zarobljavanja Srba koji su poslani u hrvatska zatočeništva, mučilišta i logore. Nakon ovog napada, hrvatske snage su napale i Begovo selo, a zatim i sam grad Kupres. Prilikom ovih borbi idogađaja koji su trajali od 4. do 10. aprila 1992. godine, takođe su izvršeni ratni zločini nad civilnim žrtvama srpske nacionalnosti.

Tada je ubijeno najmanje 40 srpskih civila, dok je veliki broj lica odveden u logore u Hrvatskoj i BiH, gdje su bili izloženi različitim oblicima mučenja. Najmanje njih osamnaest, koji su zarobljeni početkom aprila u Kupresu, ubijeni su u tim logorima.

Tokom napada na Kupres od strane hrvatskih formacija zabilježeno je više pojedinačnih stratišta, od kojih se može posebno navesti stratište „Viline kuće“, gdje je u jednom objektu ubijeno najmanje devetoro Srba. Nakon zločina u samom Kupresu, zločini su nastavljeni u selima Rilić, Zanaglina i Botun, gdje je ubijeno najmanje deset srpskih civila.

Kontranapad snaga JNA

Jedinice Jugoslovenske narodne armije u svom kontranapadu, koji je počeo 7. aprila, a na prostorima kupreške opštine odvija se nekoliko narednih dana, oslobodile su Kupres i tada su pronađeni prvi posmrtni ostaci tijela žrtava na kojima su bili vidljivi tragovi zločina, drugi materijalni dokazi, sredstva i lokaliteti, kao i zabilježena prva svjedočanstva o zločinima i surovostima koje su ispoljavale hrvatske snage prema Srbima, što je u mnogome podsjećalo na zločine iz vremena genocida nad Srbima u NDH, tokom Drugog svjetskog rata.