Na osnovu odluke Skupštine srpskog naroda BiH, Plebiscit o ostajanju srpskog naroda Bosne i Hercegovine u zajedničkoj državi Jugoslaviji održan je 9. i 10. novembra 1991. godine.
Glasalo je 1.162.032 građana srpske nacionalnosti koji su se izjasnili za ostanak u Jugoslaviji. Protiv je bilo 398 listića. Pored Srba izašlo je 48.895 građana druge nacionalnosti koji su glasali za ostanak u Jugoslaviji.
Skupština srpskog naroda BiH donijela je 21.11.1991. godine odluku o verifikaciji dotad proglašenih srpskih autonomnih oblasti (SAO) u BiH: autonomna regija Krajina, SAO Hercegovina, SAO Semberija i SAO Sjeverna Bosna, u kojoj se nalazi i Doboj.
Predsjedništvo BiH je 20. decembra, uz protivljenje srpskih članova, donijelo odluku da od Evropske zajednice zatraži priznanje nezavisnosti Bosne i Hercegovine.
Nakon što je Savjet ministara EZ donio Deklaraciju o Jugoslaviji i nakon odluka Predsjedništva i Vlade SR BiH da se podnese zahtjev za međunarodno priznanje Bosne i Hercegovine kao samostalne i nezavisne države, na četvrtoj sjednici Skupštine srpskog naroda održanoj 21.12.1991. godine u Sarajevu donesena je odluka da se pristupi formiranju Republike Srpska Bosna i Hercegovina.
Na narednoj petoj sjednici Skupštine srpskog naroda u BiH, održanoj 9. januara 1992. godine, jedina tačka dnevnog reda bila je realizacija odluke Skupštine srpskog naroda u Bosni i Hercegovini o proglašenju „Republike srpskog naroda u Bosni i Hercegovini“.
U prvoj tački Deklaracije koju je Skupština usvojila navodilo se:
„Na područjima srpskih autonomnih regija i oblasti i drugih srpskih etničkih cjelina u Bosni i Hercegovini, uključujući i područja u kojima je srpski narod ostao u manjini zbog genocida koji je nad njim izvršen u Drugom svjetskom ratu, a na osnovu plebiscita održanog 9. i 10. novembra 1991. godine na kome se srpski narod izjasnio za ostanak u zajedničkoj državi Jugoslaviji, osniva se i proglašava Republika srpskog naroda Bosne i Hercegovine“.
Ovim dokumentom oformljen je novi institucionalni i državni okvir za zaštitu položaja srpskog naroda – Republika Srpska.
Preporučena literatura:
- Група аутора, Република Српска у Одбрамбено-отаџбинском рату, РЦИРЗ, Бања Лука 2017.
- Предраг Лозо, „Република Српска – име, догађаји и историјски процеси“, у: Српски историјски часопис, год. 3/4, бр. 3/4 (2020/2021), 164–193.